Trwa remont Elizeum, jednego z bardziej tajemniczych zabytków Warszawy. Do tej pory udało się udrożnić kanały wentylacyjne oraz przywrócić cyrkulację powietrza we wnętrzu obiektu. W najbliższych miesiącach prowadzone będą prace osuszające oraz obserwacja stanu cegły w trakcie tego procesu. Po ich zakończeniu konserwatorzy przystąpią do kolejnych działań remontowych.
Elizeum, zbudowane na polecenie księcia Kazimierza Poniatowskiego, znajduje się w rejestrze zabytków. Budowla oraz otaczający ją park przypłacili przez 200 lat zmiany atmosferyczne, co doprowadziło do uszkodzenia izolacji z gliny, a tym samym konieczności jej odbudowy i zapewnienia odpowiedniej wentylacji.
Osuszanie jako kluczowy element remontu
Remont unikalnego obiektu jest w tej chwili na etapie osuszania. Została usunięta wierzchnia warstwa ziemi, a wszystkie kanały wentylacyjne zostały odblokowane oraz wymurowano kominy wentylacyjne powyżej poziomu gruntu. Elizeum zostało całkowicie pokryte membraną, mającą na celu odprowadzanie wody opadowej. Niebawem w kanałach wentylacyjnych zainstalowane zostaną wentylatorki wspomagające proces osuszania.
Monitoring wilgotności
Od czerwca 2026 roku prowadzone są regularne pomiary wilgotności cegły. Ustalono 40 stałych punktów pomiarowych na poziomie 0 (sala centralna, dolny korytarz i sklepienie kopuły) oraz 23 punkty na poziomie I (górny korytarz), przy czym każdy z punktów mierzony jest na trzech wysokościach: 20, 90 i 150 cm od poziomu gruntu.
Pomiary będą kontynuowane w nadchodzących miesiącach. Równolegle obserwowane będą cegły oraz fragmenty tynków, aby ocenić ich reakcję na zmienność wilgotności. Osuszanie wymaga czasu, bo zbyt szybkie wysychanie może prowadzić do zniszczenia cegły oraz odpadania tynków. Po zakończeniu osuszania, wzmocnieniu cegły i zabezpieczeniu tynków, możliwe stanie się przejście do etapu izolacji docelowej.
Za realizację prac w Elizeum odpowiada Stołeczny Zarząd Rozbudowy Miasta wraz z Biurem Stołecznego Konserwatora Zabytków. Prace mają zakończyć się w połowie 2028 roku, a całkowity koszt inwestycji wynosi blisko 4,9 miliona złotych. Projekt uzyskał dofinansowanie z „Rządowego Programu Odbudowy Zabytków”.
Historia Elizeum
Elizeum zostało wzniesione pod koniec XVIII wieku i było znane z funkcji rozrywkowych. Wnętrze obiektu o powierzchni ponad 200 m² składa się z pięciu stref: wejściowej, wypoczynkowej, gospodarczej, chóru muzycznego i głównej sali. Grota słynęła z bogatych dekoracji, jednak po śmierci księcia w 1800 roku zniszczeniu uległo wiele jej elementów, co było spowodowane niewłaściwym użytkowaniem. Gwałtowne porastanie korzeni drzew przyczyniło się do znacznego zniszczenia warstwy izolacji z gliny, co doprowadziło do utraty historycznego wystroju.